Recycling Industry Dergisinin Eylül 2020 sayısında, ITC Entegre Çevre Yönetimi Çevre ve Kalite Müdürü Mehmet Gültekin'in yazısı yayımlanmıştır.

EN ÖNEMLİ VE FAKAT EN ÇOK GÖZDEN KAÇIRDIĞIMIZ: VERİM FAKTÖRÜ

Hızlı tüketim alışkanlıklarımız, hızlı üretim imkanları sunan teknoloji ve bununla birlikte sayabileceğim birçok faktör üretimde skorlar peşinde koşmamıza neden oluyor. Beyaz eşya, mobilya, araç, elektrik vb. üretiyoruz ve üretim skorlarımızı paylaşıyoruz. Geri kazanım yapıyoruz, geri dönüşüm yapıyoruz ve bir takım tonaj vb. bilgileri paylaşıyoruz. Buraya kadar ki veriler sayısal olduğu için paylaşılması hesaplanması kolay veriler… Diğer tarafta kanunlar, kurallar ve yönetmelikler yayınlıyoruz adetlerini, yıl başına ne kadar değişiklik yaptığımızı ve hatta sayfa sayılarını paylaşıyoruz. İster sayısal ister sözel olsun, ister nitelik ister nicelik bakımından değerlendirelim, hepsinde en yüksek öneme sahip bir değer var: “Verim”. Verim ne kadar yüksek ise birim üretim o kadar yüksektir buna karşılık birim tüketim o kadar düşüktür çevresel gereklilikler de yerine getiriliyorsa sistem “Çevreci”dir. Bu formülü istediğiniz tüm sistemlere entegre edebilirsiniz ve adına da ister sürdürülebilir ister toplam kalite yönetimi, isterseniz de yalın üretim sistemleri dersiniz.

Dilerseniz konuyu önce sayısal açıdan değerlendirelim. Her sektörün kendi özelinde girdileri ve çıktıları vardır. Ürettiğiniz ürün ve hammadde aynı ise değişken prosesiniz ve insan faktörüdür. Bu iki değişken ise verim değerleri arasındaki farklılıkta belirleyicidir. Tüm girdi ve çıktıları ile birlikte her sektöre kendi içerisinde bir verim katsayısı hesabı formül etsek ve verim katsayılarını belirlesek çevreci firmaları bu katsayı sıralamasına göre sıralamamız yanlış olmayacaktır. Verimli motor çevrecidir, verimli işletme de çevrecidir. Sistemlere eklenecek olan yenilenebilir değerler verim katsayısını sürekli yükseltecektir. Üretimde gelişme dediğimiz konu “yenilenebilir” değerleri ortaya çıkarmak ve “geri dönüşümlerini” veya “geri kazanımlarını” sağlamak olacaktır. Tabii, madalyonun bir de öbür yüzü var; yüksek verimlilik yüksek ilk yatırım ve Ar-Ge maliyetleri anlamına gelebilir. Eğer üreticiler verimlilikte bir katsayı taahhüt ediyorsa teşvik sisteminin bu katsayılar üzerinden şekillenmesi daha adil bir dağılım sağlayacaktır. Yüksek verimli ve çevreci sistemler her zaman daha fazla teşviki hak eder diye düşünüyorum. “Kirleten öder” prensibinden yola çıkarak “Az kirleten daha fazla teşvik edilir” demek adaletli bir yaklaşım olacaktır.

Bir de yaptığımız üretimleri belirli kurallara dayandıran yönetmelik, yasa ve kanunlar açısından konuyu değerlendirelim. Tüm üretim faaliyetleri belirli kurallar çerçevesinde gerçekleşir. Mükemmel bir üretim yönteminin de gelişen teknoloji karşısında belirli bir ömrü vardır. Gelişmeler sürekli güncellemeler gerektirir. Bağlı olunan tüm mevzuatların, hedef koyulan verim değerlerinin bir adım önünde olması ama aynı zamanda da uygulanabilir olması gerekmektedir. Tam bu noktada kalite yönetim sistemi devreye girer. Bu kalite yönetim sistemi mevzuatın hazırlanması, yayınlanması kadar uygulanmasını ölçen bir yapıya sahip olmalıdır. Bir mevzuat yayınlandıktan sonra geri beslemelerinin değerlendirildiği bir birime sahip olması, bu mevzuatları hedeflerin bir adım önüne taşıyacaktır. Mevzuatlar yayınlanmadan önce uzun uzun tartışılıyor, bazı kısımları düzeltiliyor, bazı kısımları gözden kaçıyor ve nihayetinde yayınlanıyor. Asıl mesele de bundan sonra başlamalı, fırsat buldukça mevzuatların çalışmayan yerlerini ilgili ve ilgisiz kişilere sürekli şikayet etmek yerine profesyonel bir kalite yönetimi ile düzeltmeler, iyileştirmeler ve devamlılık sağlanmalıdır.

Günümüz koşullarında üretim hızı, hedefleri ve buna benzer skorlar aynı ligdeki üreticiler açısından birbirine çok yakın değerlerdedir. Durum böyle olunca üreticilerin daha çevreci, optimal ve kusursuz mühendislik çözümlerine sahip olup olmadığını verim faktörü ile anlayabiliriz. Hem ürettiği ürünün verimi, hem bu ürünü üretirken kullandığı fabrikasındaki tüm kaynakların verimi hem de ürünün tüketiciye ulaşırken kullandığı yolun verimi toplandığında ortaya çıkacak sonuç belirleyici olduğu sürece üreticiler farklı bir yarışın içerisine girecektir. İkisi de aynı özelliklerde 300 adet çamaşır makinası üreten iki üreticiden, bu üretimi yaparken daha fazla enerji harcayan, daha çok atık çıkaran ve bu makinaları bayisine daha fazla yakıt harcayan bir sistem ile ulaştıran üreticiyi toplam verimi daha yüksek olan diğer üretici ile aynı kefeye koyamayız. İkinci bir örnekte iş kolumuzdan yola çıkacak olursak, elektrik üreten iki farklı sistemde elektriği üretirken kullandığı hammaddelere göre farklı teşviklere sahip sistem mevcuttur. Aynı hammadde ile farklı teknikler kullanarak yüksek verimlerde elektrik üretimi gerçekleştiren sistemler için ayrı bir teşvik mevcut değildir. Bu spesifik değerlendirme ve ödüllendirme mekanizması çok daha özenle işletilen tesislere kavuşmayı sağlar diye düşünüyorum. Diğer tarafta üretimin verimin vazgeçilmezi olan üretim devamlılığının sağlanması ise izlenen mevzuatlarla mümkün olacaktır. Sürekli kaliteli bir mevzuat geliştirme anlayışına göre mevzuatların çıkarılması sadece ilk aşamadır. Asıl mesele mevzuatın yürürlüğe girmesi ile başlar ve izleme sistemi tıkanan tüm noktaları çözer. Daha verimli ve daha çevreci prosesler ile daha sağlıklı gelecekler dilerim.

Aranacak kelimeyi girin ve "enter" tuşuna basın.
Çıkmak için "ESC" tuşuna basın.